Historia Muaythai

Muaythai to narodowy tajski sport walki o tysiącletniej tradycji, nieodłącznie związany z historią i kulturą Tajlandii. Obecnie wiodący sport narodowy, będący wizytówką Tajlandii na całym świecie.

Historia Muaythai jest historią narodu Tajskiego - niemniej obie są niezwykle trudne do zbadania.

Gdy armia birmańska zaatakowała i zrównała z ziemią Ayuddhaya, zniknęły archiwa związane z historią Tajlandii. Z tymi archiwami zaginęła duża część wczesnej historii Muaythai. Niewielkie strzępki informacji które znamy, wywodzą się z zapisków osób, które odwiedziły Tajlandię, a pochodziły z Birmy, Kambodży czy pierwszych gości z Europy, a także z kronik z Królestwa Lanna w Chiangmai.

Wszystkie źródła zgadzają się jednak co do jednego: Muaythai wywodzi się z technik walki wykorzystywanych na polu bitwy, które stały się bardziej śmiercionośne niż broń, którą ten sposób walki zastąpił.

Jeśli chodzi o pochodzenie Muaythai źródła nie są zgodne, często wykluczają się nawzajem. Niemniej jednak przyjęto dwie główne teorie. Jedna z nich mówi, że sztuka Muaythai narodziła się, gdy naród Tajski migrował i toczył walki o ziemię. Natomiast inna teoria mówi, że naród Tajski był już na swojej ziemi, a Muaythai narodziło się jako sposób obrony kraju i narodu przed ciągłymi groźbami inwazji.

Ta druga teoria, pomimo iż kontrowersyjna, posiada wsparcie naukowe i dowody archeologiczne. Niemniej pierwsza także jest możliwa, ponieważ potwierdzają ją przybyli tam pionierzy. Jedno jest pewne - Muaythai było istotną częścią tajskiej kultury od początku jej dziejów.

Tajscy wojownicy spisali swoje strategie i techniki walki ponad tysiąc lat temu. Dokumentację przez lata toczonych walk tworzyły klany wojowników, dopóki nie osiedlili się oni w miejscu, które dziś zwie się Tajlandią. W tym starożytnym zbiorze, znanym jako Chupasart, zamieszczono instrukcje odnośnie walki nożem, mieczem, włócznią, toporem bitewnym, piłką, a także strzelania z łuku. Stał się on biblią wojowników i podręcznikiem walki dla młodych uczniów. Legenda głosi, że korzystając z tego podręcznika doświadczeni wojownicy uczyli młodych adeptów walki z bronią, tyle że... bez broni - kije i miecze zostały zastąpione przez nogi i ręce. Swoje ciała wykorzystywali jako broń i w ten sposób narodził się boks tajski, który na przestrzeni wieków przekształcił się z wojskowej umiejętności w sport walki, jaki znamy dzisiaj.

Największe zainteresowanie Muaythai, jako sportem jak i sposobem walki bitewnej, zrodziło się za panowania Króla Naresuan w 1584 roku, w czasie zwanym Okresem Ayuddhaya. W czasie tego okresu każdy żołnierz był trenowany w zakresie Muaythai i mógł go używać tak jak to robił sam król.

Zmiany w sztuce walki nastąpiły także za panowania Króla Prachao Sua zwanego Królem Tygrysem. Kochał on tajski boks tak bardzo, że często walczył incognito w wiejskich zawodach, pokonując lokalnych mistrzów. Za panowania Króla Tygrysa naród Tajski żył w pokoju. Monarcha chcąc zapewnić zajęcie armii nakazał im trenowanie Muaythai. Już wtedy zainteresowanie sportem było znaczne, a praktyki królewskie jeszcze bardziej rozsławiły Muaythai.

Tajski boks stał się ulubionym sportem i sposobem spędzania wolnego czasu dla narodu, armii i króla. Historyczne źródła pokazują, że ludzie z różnych środowisk dołączyli do obozów treningowych. Bogaci, biedni, młodzi i starzy, wszyscy chcieli wziąć udział w treningach. Każda wioska wystawiała do walki swoich mistrzów i organizowała zawody. Każda walka zamieniała się w zawody, podczas których obstawiano zarówno wygranego, jak i udowadniano wyższość danej miejscowości. Tradycja obstawiania walk pozostała w sporcie do dziś. Współcześnie bukmacherzy przyjmują zakłady na bardzo wysokie kwoty.

Tajski boks od dawnych czasów cieszył się dużą popularnością. Niemniej jednak jak w każdym sporcie zdarzały się różne okresy. Za panowania Króla Rama V wiele walk Muaythai odbywało się z rozkazu królewskiego. Bokserzy byli odznaczani rangami militarnymi przez króla. W dzisiejszych czasach tytuły takie jak Muen Muay Mee Chue z Chaiya lub Muen Muay Man Much z Lopburi są właściwie nieprzetłumaczalne. Mają one podobne znaczenie do Majora Boksu. W tamtych czasach były one bardzo ważnymi i szanowanymi tytułami. Założono dużo obozów bokserskich. Łowcy talentów - z rozkazu królewskiego - rekrutowali potencjalnych bokserów z całego kraju. Organizatorzy walk zaczęli urządzać wielkie zawody, w których walczono o duże nagrody i honor. To ekscytowało ludzi tak bardzo, jak dzisiejsze walki na stadionie bokserskim w Bangkoku.

W tamtych czasach nie walczono na ringu, tak jak odbywa się to obecnie. Każde wolne miejsce o odpowiednich rozmiarach było akceptowalne, jak na przykład: dziedziniec czy polana. Dopiero za czasów panowania Króla Rama VI wprowadzono standardowe ringi otoczone linami, a także zaczęto mierzyć za pomocą zegara czas trwania walki. Wcześniej czas walki odmierzano za pomocą nakłutej łuski z kokosu unoszącej się na wodzie. Gdy łuska kokosu zatonęła, bęben sygnalizował koniec rundy.

Muaythai zawsze był dla Tajów zarówno sportem, ale także militarnym sposobem walki. We wszystkich złotych latach ludzie trenowali i praktykowali Muaythai niezależnie od swojego pochodzenia. Sport ten był także częścią programu szkolnego. Ludzie kontynuowali treningi w salach gimnastycznych i klubach tak, jak odbywa się to we współczesnych czasach.

Od początków istnienia tajskiej armii Muaythai rozwijało się wśród żołnierzy, którzy trenowali i praktykowali techniki walki.. Dla nich zawsze była to umiejętność walki obronnej, sztuka walki na polu bitwy. Gdy żołnierz tajski walczy bez broni, użyje Muaythai. W taki sam sposób walczy każdy Taj, niezależnie czy jest to mężczyzna czy kobieta. Obserwowanie, trenowanie, naśladowanie jest częścią wychowania każdego dziecka w Tajlandii.

Mieszkańcy Tajlandii od zawsze uprawiali sport, a znaczącą rolę odegrało przeniesienie walk z pola bitwy na ring. To zasługa prostych ludzi, jak i królów tajskich. Jednym z pionierów kształtujących ten sport był Król Tygrys, który nie tylko wpłynął na styl walki, ale także na wyposażenie walczącego. W czasie panowania Króla Tygrysa zaczęto owijać ręce i przedramiona włosiem końskim. Miało to na celu dwie rzeczy - ochronę zawodnika i wyrządzenie większej szkody przeciwnikowi. Później włosie zostało zamienione na liny z konopi lub krochmalone paski bawełniane. Na specjalne walki oraz za obopólną zgodą zawodników, potłuczone szkło mieszane z klejem było mocowane do owijaczy ochronnych.

Zmiany, jakie zaistniały w sporcie, były zmianami dotyczącymi używanego wyposażenia, a nie radykalnymi zmianami sposobu walki. Na przykład tajscy zawodnicy zawsze nosili ochraniacze krocza. Kopnięcie lub uderzenie kolanem w krocze było dopuszczalne i zgodne z zasadami aż do 1930 r. Początkowo ochraniacze były zrobione z kory drzewnej lub muszli przymocowanej za pomocą kawałka materiału zawiązanego pomiędzy nogami i dookoła talii. W późniejszym okresie ochraniacz krocza zmieniono na trójkątną poduszeczkę czerwoną lub niebieską obwiązaną dookoła talii z paskiem przebiegającym pomiędzy nogami. Ochraniacz w formie poduszeczki został zaniechany po podróży pewnego boksera do Malezji, który zobaczył tamtejsze ochraniacze. Powrócił z pomysłem na nowy sprzęt. Pomysł był bardzo zbliżony do pierwszych stosowanych ochraniaczy z muszli i od tej pory zawodnicy Muaythai zawsze ich używają.

Najbardziej radykalne zmiany w sporcie zaszły w 1930 r. Właśnie wtedy ujednolicono i wprowadzono w życie przepisy stosowane do dziś. Owijanie rąk i przedramion linami zostało zabronione, zaczęto używać rękawic. Ta innowacja była spowodowana rosnącym sukcesem tajskich bokserów w międzynarodowym boksie.

Wprowadzono także kategorie wagowe oparte na klasyfikacji międzynarodowego boksu. Te i inne ulepszenia, np. wprowadzenie pięciu rund, zasadniczo zmieniły techniki walki stosowane przez bokserów, przez co niektóre z nich zaniknęły. Przed wprowadzeniem kategorii wagowych zawodnik musiał walczyć z każdym, kto się zgłosił do walki niezależnie od różnicy wzrostu czy wagi. Wprowadzenie kategorii wagowej spowodowało, że zawodnicy byli stosownie dobierani i zamiast jednego mistrza wprowadzono tytuł mistrzowski dla każdej kategorii wagowej.

Większość zawodników Muaythai należy do lżejszej kategorii wagowej. Siedemdziesiąt procent pośród wszystkich tajskich bokserów należy do kategorii muszej i koguciej. Walki kategorii średniej nie są często spotykane, a walki wagi ciężkiej - bardzo rzadkie.

Budowanie stadionów zamiast prowizorycznych ringów i dziedzińców odbywało się za panowania Ramy VII przed II Wojną Światową. W czasie wojny zainteresowanie sportem zmalało, ale zaraz po zakończeniu działań wojennych, pojawiło się na nowo. Bokserzy z różnych stron państwa kolejny raz podążali zdobyć sławę i fortunę w Bangkoku.

Sławę można było zdobyć na takich stadionach jak: Rajdamnern i Lumpinee. Następnie walki były emitowane w telewizji. Tajski Kanał 7 rozpoczął emisję z walk w kolorze ponad 20 lat temu. Aktualnie wszystkie tajskie stacje telewizyjne emitują walki bezpłatnie dla milionów fanów Muaythai w całej Tajlandii - cztery razy w tygodniu.

Sztuka walki wywodząca się z pola bitewnego przerodziła się w niezwykle popularny i ekscytujący sport. Muaythai współcześnie posiada swoje surowe przepisy składa się z pięciu trzyminutowych rund, a pomiędzy każdą dwuminutowa przerwa na odzyskanie sił.

Starsi bokserzy, którzy walczyli jeszcze przed II Wojną Światową, żałują zmian wprowadzonych przez standaryzację sportu. Twierdzą, że trzyminutowe rundy i kategorie wagowe zmieniły ten sport na tyle, iż nie jest on już taki, jakim go pamiętają.

Jeden z nich wspomina: „Musieliśmy walczyć z wszystkimi zawodnikami (niezależnie od ich rozmiarów). Musieliśmy znać wszystkie triki stosowane podczas walki. Używaliśmy uderzeń i technik, których aktualnie zawodnicy nie są nawet uczeni. Nie mieliśmy przerw między rundami, walczyliśmy do momentu, aż któryś z nas upadł.” Mają rację. Muaythai zmieniało się przez lata. Zmieniało się i rozwijało z techniki walki wojennej, opartej na tradycji walki przekazywanej z pokolenia na pokolenie i wyrosło na piękny sport.

Niezależnie od zmian historycznych, Muaythai nie straciło egzotycznego uroku i tajemniczości. Muaythai było, jest i będzie sprawdzianem ducha walki. To sport wielkich charakterów.

 

 

Źródło: Polski Związek Muaythai; World Muaythai Council (WMC)
http://www.pzmuaythai.pl/
http://www.wmcmuaythai.org/